وحدت سياق آنها ندارد ، كما اينكه صرف وجود مناسبت بين آنها نيز دلالت ندارد بر اينكه آيات اين سوره همه به همين ترتيب فعلى نازل شده است . دومين شاهد بر فساد آن ، تفاوت آيات قبل و بعد اين آيه است از جهت مضمون ، زيرا در آيه « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ . . . » « 1 » تنها مؤمنين را از ولايت كفار نهى مىكند و منافقين را كه در دل كافرند به اين رذيله كه در كمك كفار و جانبدارى آنان سبقت مىجويند سرزنش مىنمايد ، بدون اينكه كلام مرتبط الخطاب به كفار شود و روى سخن متوجه كفار گردد ، بخلاف آيات بعد كه پس از نهى مسلمين از ولايت كفار دستور مىدهد كه رسول خدا ( ص ) مطلب را به گوش كفار برساند و اعمال زشت آنان را كه همان سخريه و استهزاست ، و معايب درونيشان را كه همان نفاق است گوشزد شان سازد ، پس آيات قبل ، غرضى را بيان مىكنند و آيات بعد ، غرض ديگرى را ايفا مىنمايند با اين حال چگونه بين اين دو دسته آيات وحدت سياق هست ؟ ! . سومين دليل بر فساد آن همان مطلبى است كه ما در بحثى كه سابق در ذيل آيات « 56 » و « 57 » و « 58 » و « 59 » همين سوره از نظر خوانندگان گذرانديم ، گفتيم ، و آن اين بود كه : كلمه ولايت در اين آيات نمىشود به معناى نصرت باشد . زيرا با سياق آنها و خصوصياتى كه در آن آيات است مخصوصا جمله « بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ - آنها خود اولياى يكديگرند » و جمله « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ - و هر كه از شما ولايت آنها را داشته باشد از آنها خواهد بود » سازگار و مناسب نيست ، چون كه ولايت به معناى نصرت عقد و قراردادى بوده كه بين دو قبيله با شرايط خاصى منعقد مىشده ، و اين عقد باعث نمىشده كه اين دو قبيله يكى شوند ، و از عادات و رسوم و عقايد مخصوص به خود چشم بپوشند و تابع ديگرى گردند ، و حال آنكه در اين آيه ولايت ، امرى است كه عقد آن باعث پيوستن يكى به ديگرى است ، چون مىفرمايد : و هر كه از شما ولايت آنان را دارا باشد از ايشان خواهد بود ، و نيز اگر ولايت در اينجا به معناى نصرت بود معنا نداشت علت نهى از نصرت كفار را چنين معنا كند كه چون قوم فلانى ( كفار ) يار و مددكار يكديگرند ، بخلاف اينكه اگر ولايت به معناى محبت باشد كه در آن صورت اين تعليل بسيار بجا و موجه خواهد بود ، زيرا مودت مربوط به جان و دل آدمى است و باعث امتزاج و اختلاط روحى بين دو طايفه مىشود ، و تاثير اين اختلاط در تغيير سنن قومى و

--> ( 1 ) اى كسانى كه ايمان آورديد ! يهود و نصارا را دوستان خود قرار مدهيد ، چه آنها خود دوستان يكديگرند . سوره مائده آيه 51 .